Jan Buys Blog

Jan Buys Blog

telling ingekorven vleermuizen in Limburg

Beesten en plantenPosted by Jan Buys 30 Jul, 2013 00:46:55
Sinds een aantal jaren tel ik samen met Henk Heijligers tot voor kort de grootst bekende vleermuiskolonie in Nederland: in de abdij Lilbosch bij Echt. In 2011 telden we zo'n 800 dieren, vorig jaar was die kolonie ineens teruggevallen tot een dikke 60 dieren. Rara.
Omdat de abdij en de andere grote kolonie (het klooster in Mariahoop) onder Natura 2000 vallen heeft de provincie Limburg meteen geld uitgetrokken om een antwoord te krijgen op de vraag: waar zijn die dieren gebleven? Johannes Regelink, Jasja Dekker, René Janssen, Thijs Molenaar en een aantal helpers gingen aan de slag: dieren vangen, zendertje opplakken en volgen naar hun dagverblijf. Dat is hard werken en leverde een aantal nieuwe verblijfplaatsen op, meestal met kleine groepjes dieren. Uit informatie van de eigenaren van de gebouwen bleek dat veel van deze verblijven al langer in gebruik zijn.
Deze nieuwe verblijven zijn eind mei, juni en afgelopen weekend onderzocht op aanwezige vleermuizen. Dat er eind mei nog weinig beesten waren was normaal voor het seizoen. In juni waren het er nog steeds erg weinig, al wel enkele jongen, dus daar werden we ongerust van.
Zaterdag 27 juli ben ik samen met René de meeste bekende verblijven af geweest. Dat gaf een aanzienlijk rooskleuriger beeld: ergens tussen de 800 en 900 dieren (we zijn de gemaakte foto's nog aan het natellen), daarmee 80-90% van het aantal dieren dat in 2011 in de twee tot dan toe bekende verblijven verbleef (ruim 1000).

Tot vorig jaar namen we aan dat de twee groepen het overgrote deel van de Middenlimburgse populatie vormde. Dat beeld is in duigen gevallen, er blijken meer verblijven te zijn, wat meteen verklaart dat er vrij grote verschillen tussen jaren konden zitten in Lilbosch (2010 ruim 600, 2011 ruim 800).

Dat er meer verblijven zijn blijkt uit:
- we in juni het grootste deel van de populatie gemist hebben, die dieren moeten toen al wel in het gebied zijn geweest.
- sommige 'nieuwe' verblijven al jaren in gebruik zijn zonder dat we dat -ondanks eerder zenderonderzoek- goed in de gaten hadden.

Een relevante vraag is ook: waarom is de kolonie in Lilbosch uit elkaar gevallen? Ik durf de hypothese aan dat deze uiteindelijk te groot gegroeid was en dus als het ware uit elkaar geklapt is. Verstoring door mensen (gebruik verblijven is niet veranderd), kerkuil (zit er al decennia) of steenmarter (idem) houden geen van allen stand als verklaring. Dat er nu weer een wat grotere groep (ruim 100 dieren) zit geeft aan dat het nog steeds een interessant verblijf is voor de ingekorven vleermuis.

Tot slot: afgelopen zaterdag was dus een heel andere manier van tellen dan voorheen. Toen volstond een snel bezoek aan de adbij Lilbosch (Ludy Verheggen telt Mariahoop). Nu waren we een lange dag op stap langs een baaierd aan verblijven, variërend van een koestal via voormalige carréboerderijen, een aardappel bewaarplaats (een soort imitatie mergelgroeve) naar de bekende kloosterzolders. Zie hier voor een fotoverslag.
Opvallend was dat alle eigenaren trots op 'hun' vleermuzien zijn en het leuk vinden een paar rare onderzoekers te ontvangen. Dat is wel een iets vertekend beeld, niet alle eigenaren van verblijven waar gezenderde dieren zaten wilden ons toegang verschaffen.
Opvallend is ook dat het vaak markante mensen zijn, bepaald geen doorsnee burgers. Dat kan bijna geen toeval zijn, doordat zij hun 'ding' anders dan gemiddeld doen draagt er ongetwijfeld aan bij dat er plek is voor vleermuizen op hun erf.


Het trio compleet

Aan de LekdijkPosted by Jan Buys 20 Jul, 2013 23:56:59
Vandaag heeft onze derde koe (Rani 3) gekalfd: een mooi stiertje. Forse jongen die binnen een uurtje na de eerste blaas in het gras lag. Gaat vanaf door het leven als Wanica's Gijs. Even leek het erop dat hij niet vanzelf aan het drinken zou slaan, maar net toen we maatregelen voorbereidden om hem daarbij te helpen stond hij op en dook hij naar de tiet. Meer foto's staan hier.

Weer een mooi kalf

Aan de LekdijkPosted by Jan Buys 06 Jun, 2013 23:37:25
Vandaag was onze dikke rode koe aan de beurt om te kalven, één dag na de uitgerekende datum, precies één jaar en één dag na het vorige kalf. En weer net als vorig jaar aan de rand van de greppel waar het kalf dus bij herhaling inviel. De aannemer die momenteel ons huis verbouwt en een buurman hebben onder toeziend oog van de buurvrouwen het beestje er steeds weer uit gehaald, daarbij de briesende moeder trotserend.
IK dus snel naar huis. Want de koe heeft een groot uier en dan is het voor het kalf lastig om de gang met drinken te krijgen. Met hulp van weer een andere buurman koe en kalf naar de stal gehaald. Moeders vastgezet (met enige tact want ze brieste lekker bij tijd en wijle) en gemolken. Dat vergt twee man, één (ik) om het beest tegen de muur aan te houden en op de rug te krabben zodat ze een beetje rustig wordt, de ander om te melken. Dat ging wonderwel goed. Kalf twee liter biest laten drinken en het hele spul weer de wei in, in de hoop dat hij (het is een stiertje) het nu zelf zou redden. En dat dit binnen een dik uur het geval is, laten deze fotoś zien. En we hebben een paar liter biest, waar we pannenkoeken hebbne gebakken, die onze bouwvakkers zich goed lieten smaken......




Bunkereenden

Beesten en plantenPosted by Jan Buys 02 Jun, 2013 10:50:39
Al eerder was mij opgevallen dat er veel bergeenden aanwezig zijn op de plasjes van het Werk aan de Groene Weg. Naar blijkt heeft dit alles te maken met de aanwezigheid van een hele batterij volgestorte / opgevulde kazematten / groepsverblijven / bunkers. Daar broeden deze fraaie eenden in.... Da's nog eens wat anders dan een gekraakt konijnenhol. Dat het broeden succesvol blijkt, laat onderstaande foto zien: een paar op weg naar de uiterwaarden met zo'n 20 pullen (staan niet allemaal op de foto), waarschijnlijk meerdere broedsels samengevoegd tot een kleuterklas, gedrag dat ik ook ken van grauwe gans.

Eerste kalf 2013

Aan de LekdijkPosted by Jan Buys 29 May, 2013 00:14:58
Vandaag (28 mei 2013) is onze oudste koe, Mandy, moeder geworden van haar achtste: een mooi vaarskalf. Vanochtend leek er nog weinig aan de hand, dus gewoon naar het werk. In de loop van de middag belde de buurvrouw om verslag te doen van de aanwas. Naar ik later van de andere buren hoorde (het buurjongetje van 3 jaar vraagt al drie maanden waar de kalfjes blijven en had als eerste in de gaten dat er ene babykoe bij was gekomen) is Rani 4 rond lunchtijd geboren. Mooi vlug kalf, drinkt meteen als een maleier en kan al bijna meedoen aan het WK atletiek...

Waarschijnlijk volgt binnen enkele dagen nummer 2.


Klik hier voor wat foto's en een filmpje.

Initiatievenmarkt Eiland van Schalkwijk

SchalkwijkPosted by Jan Buys 16 May, 2013 15:34:25
Gisteravond had de gemeente een initiatievenmarkt voor het Eiland van Schalkwijk georganiseerd. Je weet nog wel: de gemeente Houten wil via uitnodigingsplanologie een bloeiend, open en groen Eiland van Schalkwijk ontwikkelen. Zie ook eerdere blogs als deze en deze. Daarbij is het pionieren met uitnodigingsplanologie in de huidige juridische context en (bestuurs)cultuur.
Dat bleek ook weer bij twee van de drie pitches die de aftrap vormden: Goede plannen, gemotiveerde ondernemers, maar hoe krijgt men het geregeld. De gemeente is daarbij overigens van goede wil, maar grijpt nog wel eens mis waar het gaat om de benodigde kennis, houding en gedrag. En waar het gaat de tactiek. De strategie staat wel goed in de structuurvisie, operationeel komen er best wel goede plannen uit het gebied, maar vul je nu het tussenliggende tactische niveau in? Dat vergt actieve regie (door de gemeente of een ander orgaan met voldoende onafhankelijkheid, kennis en gezag) en die ontbreekt nog teveel.
Vervolgens waren er vier discussiegroepjes met een inspirerende voorbeeldondernemer van buiten het Eiland. IN de groep waar ik in zat was dat Jan Duijndam uit Middendelfland. Een gouden greep. Hij vertelde aanstekelijk hoe je je agrarische bedrijf helemaal opnieuw kunt uitvinden. Niet dat dat 1:1 gekopieerd moet worden door Schalkwijkse boeren, maar de manier van denk, daar gaat het om.

Al discussiëren begon er iets te ontstaan van ideeën voor samenwerking van enkele Schalkwijkse boeren, burgers (als ik) voor een nieuwe vorm van agrarisch ondernemen, met natuur -weidevogels!-, streekeigenheid en modern ondernemerschap als kernbegrippen. Bij voorkeur los van overheidssubsidies.

Aan de andere tafels (recreatie, streekproducten, energie) gebeurden gelijksoortige dingen.

Kortom, er is een voedingsbodem voor de gewenste ontwikkeling op het Eiland van Schalkwijk. Nu dat verder krijgen. de gezamenlijkheid van onderop, de Schalkwijkers, is een stapje verder gekomen. Als met name de gemeente er nu in slaagt deze goed te begeleiden en ondersteunen dan zou het zo maar wat kunnen gaan worden.....




lente, ook in 2013

Aan de LekdijkPosted by Jan Buys 10 May, 2013 23:23:08
Het duurde even, maar dan heb je ook wat. Inmiddels hebben de pruimen- en perenbomen uitbundig gebloeid, zijn de appels daar nu mee bezig.

Voordeel van een koele lente is dat de bloempracht lekker lang aanhoudt en meer gespreid is.

Op de percelen achter ons broeden de grutto's, tureluurs en kieviten, die laatste hebben al jongen, nu maar hopen dat deze niet allemaal een kort leven bekronen als voedsel voor de jonge ooievaars in de buurt.

De koeien zijn weer de stal uit, zeer tot hun genoegen en tot het genoegen van de kauwtjes in de wijde omtrek. Klik hier voor een filmpje. Een mooie invulling van Cradle to Cradle, hier Cow to cradle.

De boerenzwaluwen hadden meteen weer hun nest in gebruik. Even leek het sprookje onderbroken te worden door één van onze katten: die liep triomfantelijk met een boerenzwaluw rond, even later lagen er alleen nog wat slagpennen. Maar de gezellige snelle vliegers zijn niet klein te krijgen: een paartje is druk (filmpje) bij het nest, de eitjes liggen er inmiddels in, dus over enkele weken de jongen.

Dat geldt ook voor onze kippen: ze leggen en broeden alsof hun leven er van afhangt.


Paragliding uit de bocht

SchalkwijkPosted by Jan Buys 20 Apr, 2013 22:29:29

Sinds 2009 kan er met zogenoemde paragliders gevlogen worden aan de Achterdijk. Dit mag alleen buiten het broedseizoen en de winterperiode om respectievelijk de broedende weidevogels en pleisterende wintergasten (ganzen, etc) niet te verstoren. Deze vergunning is na de nodige discussie en een gerechtelijke uitspraak tot stand gekomen.

In 2011 heeft de gemeenteraad van Houten de wethouder opgedragen te onderzoeken of er toch ook in het voorjaar gevlogen kan worden, want dat willen de paragliders graag: dan kunnen zij oefenen voor het echte werk in de vakantie in het buitenland. Omdat er niets bekend is over de interactie tussen paragliders en broedende (weide)vogels is er afgesproken een onderzoek op te zetten. De gemeente betaalt dat en niet de initiatiefnemer, opmerkelijk genoeg. Vanuit de milieuwerkgroep en weidevogelwerkgroep hebben we meegedacht over de opzet van het onderzoek. De vraag is of het vliegen het broedsucces van weidevogels vermindert.

Er mag beperkt gevlogen worden: alleen als er onderzoekers in het veld zijn om de effecten te registreren en als er verstoring optreedt wordt het vliegen stil gelegd. Ook mag er tijdens de onderzoeksperiode maximaal 8 keer gedurende het broedseizoen gevlogen worden. Het onderzoek richt zich op de directe omgeving van de start- en landingsbaan en het vliegen moet dan ook tot die zone beperkt blijven. Omdat er in het voorjaar vooral geoefend wordt met opstijgen en landen zou dat geen probleem zijn.

Zondag 7 april was de eerste geschikte dag. Tegen de afspraken in ging Paragliding Holland meteen volle bak vliegen. Tientallen mensen op het perceel, tientallen schermen op de grond en in de lucht tot in de wijde omgeving. Tegelijk was het onderzoeksbureau maar met één onderzoeker aanwezig, die nooit alles kon overzien en was er geen goede nulmeting voorafgaand aan het vliegen uitgevoerd. Ofwel: zo ongeveer alles ging fout.

We hebben de gemeente hier op aangesproken. Op deze manier kunnen wij niet achter het onderzoek blijven staan. De gemeente heeft de nodige maatregelen genomen:
* Er mag tenminste twee weken niet gevlogen worden. Na twee weken wordt bekeken of er weer gevlogen kan worden.
* Er mogen niet meer mensen op het perceel zijn dan in de vergunning staat: 15 en er mag alleen dicht bij het perceel gevlogen worden.
* Het onderzoeksbureau voert een degelijke nulmeting uit en is met voldoende mensen in het veld.
Het mag duidelijk zijn dat we de eerstvolgende vliegdag kritisch gaan volgen……

« PreviousNext »