Jan Buys Blog

Jan Buys Blog

telling ingekorven vleermuizen in Limburg

Beesten en plantenPosted by Jan Buys 30 Jul, 2013 00:46:55
Sinds een aantal jaren tel ik samen met Henk Heijligers tot voor kort de grootst bekende vleermuiskolonie in Nederland: in de abdij Lilbosch bij Echt. In 2011 telden we zo'n 800 dieren, vorig jaar was die kolonie ineens teruggevallen tot een dikke 60 dieren. Rara.
Omdat de abdij en de andere grote kolonie (het klooster in Mariahoop) onder Natura 2000 vallen heeft de provincie Limburg meteen geld uitgetrokken om een antwoord te krijgen op de vraag: waar zijn die dieren gebleven? Johannes Regelink, Jasja Dekker, René Janssen, Thijs Molenaar en een aantal helpers gingen aan de slag: dieren vangen, zendertje opplakken en volgen naar hun dagverblijf. Dat is hard werken en leverde een aantal nieuwe verblijfplaatsen op, meestal met kleine groepjes dieren. Uit informatie van de eigenaren van de gebouwen bleek dat veel van deze verblijven al langer in gebruik zijn.
Deze nieuwe verblijven zijn eind mei, juni en afgelopen weekend onderzocht op aanwezige vleermuizen. Dat er eind mei nog weinig beesten waren was normaal voor het seizoen. In juni waren het er nog steeds erg weinig, al wel enkele jongen, dus daar werden we ongerust van.
Zaterdag 27 juli ben ik samen met René de meeste bekende verblijven af geweest. Dat gaf een aanzienlijk rooskleuriger beeld: ergens tussen de 800 en 900 dieren (we zijn de gemaakte foto's nog aan het natellen), daarmee 80-90% van het aantal dieren dat in 2011 in de twee tot dan toe bekende verblijven verbleef (ruim 1000).

Tot vorig jaar namen we aan dat de twee groepen het overgrote deel van de Middenlimburgse populatie vormde. Dat beeld is in duigen gevallen, er blijken meer verblijven te zijn, wat meteen verklaart dat er vrij grote verschillen tussen jaren konden zitten in Lilbosch (2010 ruim 600, 2011 ruim 800).

Dat er meer verblijven zijn blijkt uit:
- we in juni het grootste deel van de populatie gemist hebben, die dieren moeten toen al wel in het gebied zijn geweest.
- sommige 'nieuwe' verblijven al jaren in gebruik zijn zonder dat we dat -ondanks eerder zenderonderzoek- goed in de gaten hadden.

Een relevante vraag is ook: waarom is de kolonie in Lilbosch uit elkaar gevallen? Ik durf de hypothese aan dat deze uiteindelijk te groot gegroeid was en dus als het ware uit elkaar geklapt is. Verstoring door mensen (gebruik verblijven is niet veranderd), kerkuil (zit er al decennia) of steenmarter (idem) houden geen van allen stand als verklaring. Dat er nu weer een wat grotere groep (ruim 100 dieren) zit geeft aan dat het nog steeds een interessant verblijf is voor de ingekorven vleermuis.

Tot slot: afgelopen zaterdag was dus een heel andere manier van tellen dan voorheen. Toen volstond een snel bezoek aan de adbij Lilbosch (Ludy Verheggen telt Mariahoop). Nu waren we een lange dag op stap langs een baaierd aan verblijven, variërend van een koestal via voormalige carréboerderijen, een aardappel bewaarplaats (een soort imitatie mergelgroeve) naar de bekende kloosterzolders. Zie hier voor een fotoverslag.
Opvallend was dat alle eigenaren trots op 'hun' vleermuzien zijn en het leuk vinden een paar rare onderzoekers te ontvangen. Dat is wel een iets vertekend beeld, niet alle eigenaren van verblijven waar gezenderde dieren zaten wilden ons toegang verschaffen.
Opvallend is ook dat het vaak markante mensen zijn, bepaald geen doorsnee burgers. Dat kan bijna geen toeval zijn, doordat zij hun 'ding' anders dan gemiddeld doen draagt er ongetwijfeld aan bij dat er plek is voor vleermuizen op hun erf.